# Let's Encrypt (Certbot) ile ücretsiz SSL sertifikası kurma ve otomatik yenileme

https://www.hostimor.com/bilgi-bankasi/makale/lets-encrypt-certbot-ucretsiz-ssl

Let's Encrypt, alan adınız için tarayıcıların tanıdığı ücretsiz SSL/TLS sertifikaları verir; Certbot ise bu sertifikayı alır, web sunucunuza kurar ve süresi dolmadan yeniler. Bu rehberde Nginx üzerinde kurulumu, yenilemenin gerçekten çalıştığını doğrulamayı ve sık karşılaşılan hataları ele alıyoruz.

## Önkoşullar: DNS, portlar ve web sunucusu

Let's Encrypt sertifikayı vermeden önce alan adının sizin kontrolünüzde olduğunu doğrular. En yaygın yöntem olan HTTP-01 doğrulamasında Let's Encrypt sunucuları alan adınıza 80 portundan bağlanır ve Certbot'un oluşturduğu geçici bir dosyayı okur. Bu yüzden:

- Alan adının ve kullanacaksanız `www` alt alanının A kaydı sunucunuzun IP adresini göstermelidir (bkz. [DNS kayıtları](https://www.hostimor.com/dns-kayitlari-a-aaaa-cname-mx-txt-ns) ve [DNS yayılması](https://www.hostimor.com/dns-yayilmasi-ttl-ve-tasima-kontrolu)).
- Sunucularımız yalnız IPv4 kullanır. Alan adında bir AAAA (IPv6) kaydı varsa kaldırın; Let's Encrypt doğrulamada IPv6 adresini tercih eder ve istek sunucunuza ulaşmaz.
- 80 ve 443 portları güvenlik duvarında açık olmalı ve web sunucusu çalışmalıdır (bkz. [LEMP kurulumu](https://www.hostimor.com/bilgi-bankasi/makale/ubuntu-nginx-php-fpm-mariadb-lemp-kurulumu)).

Komutlarda `example.com` yerine kendi alan adınızı yazın:

```
# dig yoksa: Ubuntu/Debian'da apt install bind9-dnsutils, AlmaLinux'ta dnf install bind-utils
dig +short example.com A
dig +short www.example.com A
dig +short example.com AAAA
# Sunucunuzun IPv4 adresi (müşteri panelindeki Bağlantı Bilgileri kartında da yazar)
ip -4 -br addr
# Güvenlik duvarı: UFW (Ubuntu/Debian) ya da firewalld (AlmaLinux)
sudo ufw allow 'Nginx Full'
sudo firewall-cmd --permanent --add-service=http --add-service=https && sudo firewall-cmd --reload
```

İlk iki komut sunucunuzun IP adresini döndürmeli, üçüncüsü boş kalmalıdır. DNS kaydını yeni değiştirdiyseniz yayılmasını bekleyin.

## Certbot'u kurun

```
# Ubuntu / Debian
sudo apt update
sudo apt install certbot python3-certbot-nginx
# Apache kullanıyorsanız: sudo apt install python3-certbot-apache

# AlmaLinux 9 (EPEL deposu; EPEL belgeleri CRB deposunun da açılmasını önerir)
sudo dnf config-manager --set-enabled crb
sudo dnf install epel-release
sudo dnf install certbot python3-certbot-nginx

certbot --version
```

Certbot geliştiricileri en güncel sürüm için snap paketini öneriyor ([certbot.eff.org](https://certbot.eff.org)). Snap sürümünü kullanacaksanız dağıtımın certbot paketini kurmayın; iki kurulum bir arada bulunursa hangi `certbot` komutunun çalıştığı ve yenilemeyi hangi zamanlayıcının yaptığı karışır.

## Sertifika alma

### Nginx eklentisi (önerilen)

```
sudo certbot --nginx -d example.com -d www.example.com
```

Certbot, `server_name` satırında bu adların geçtiği server bloğunu bulur, doğrulamayı yapar, sertifika satırlarını ekler ve Nginx'i yeniden yükler. İlk çalıştırmada bir e-posta adresi girmeniz ve kullanım koşullarını kabul etmeniz istenir. Let's Encrypt süre dolumu hatırlatma e-postalarını 2025'te sonlandırdığı için yenilemenin çalıştığını kendiniz izlemelisiniz. Betiklerde soruları parametrelerle yanıtlayabilirsiniz:

```
sudo certbot --nginx -d example.com -d www.example.com --agree-tos -m admin@example.com --redirect --non-interactive
```

### Webroot yöntemi

Certbot'un Nginx yapılandırmanıza dokunmasını istemiyorsanız (ör. yapılandırmayı bir otomasyon aracı yönetiyorsa) sertifikayı yalnız alın, kurulumu kendiniz yapın. Certbot doğrulama dosyasını site kök dizinindeki `.well-known/acme-challenge/` klasörüne yazar:

```
sudo certbot certonly --webroot -w /var/www/example.com/public -d example.com -d www.example.com --deploy-hook 'systemctl reload nginx'
```

```
server {
    listen 443 ssl;
    server_name example.com www.example.com;

    ssl_certificate     /etc/letsencrypt/live/example.com/fullchain.pem;
    ssl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/example.com/privkey.pem;

    # root, index ve location blokları 80 portundaki blokla aynı
}
```

### Standalone yöntemi

Sunucuda 80 portunu dinleyen bir web sunucusu yoksa (ör. yalnız bir posta sunucusu için sertifika gerekiyorsa) Certbot kendi geçici sunucusunu açar: `sudo certbot certonly --standalone -d mail.example.com`. Port başka bir süreç tarafından kullanılıyorsa `--pre-hook "systemctl stop nginx" --post-hook "systemctl start nginx"` seçenekleriyle o süreci doğrulama süresince durdurabilirsiniz.

### Joker (wildcard) sertifika

`*.example.com` gibi joker sertifikalar yalnız DNS-01 doğrulamasıyla alınabilir: Let's Encrypt, alan adınıza `_acme-challenge` adlı bir TXT kaydı eklemenizi ister. Elle (`--manual`) alınan sertifika kendiliğinden yenilenmez; otomatik yenileme için DNS sağlayıcınızın Certbot eklentisini (ör. Cloudflare için `python3-certbot-dns-cloudflare`) ve bir API anahtarını kullanın.

## HTTP'den HTTPS'e yönlendirme ve HSTS

`--redirect` seçeneği ya da Certbot'un sorusuna verdiğiniz yanıt, 80 portundaki bloğa kalıcı (301) yönlendirme ekler. Yapılandırmayı elle yönetiyorsanız 80 portundaki bloğu doğrulama yolunu açık bırakarak şöyle sadeleştirebilirsiniz:

```
server {
    listen 80;
    server_name example.com www.example.com;

    location /.well-known/acme-challenge/ {
        root /var/www/example.com/public;
    }

    location / {
        return 301 https://$host$request_uri;
    }
}
```

HSTS (HTTP Strict Transport Security) başlığı, tarayıcıya siteye belirli bir süre boyunca yalnız HTTPS ile bağlanmasını söyler. Güvenliği artırır ama geri alması zordur: sertifikanız bir gün yenilenmezse ziyaretçiler uyarı ekranını geçemez. Başlığı 443 bloğuna kısa bir süreyle ekleyin ve tüm alt alanlarınız HTTPS'e hazır olmadan `includeSubDomains` ya da `preload` eklemeyin:

```
add_header Strict-Transport-Security "max-age=86400" always;
```

## Otomatik yenileme

Let's Encrypt sertifikaları 90 gün geçerlidir ve Let's Encrypt bu süreyi önümüzdeki yıllarda kademeli olarak kısaltacağını duyurmuştur; bu yüzden yenileme elle değil otomatik yapılmalıdır. Certbot, süresinin dolmasına yaklaşık 30 gün kalan sertifikaları yeniler.

```
# Ubuntu/Debian paketinde zamanlayıcı kurulumla birlikte etkinleşir
systemctl list-timers | grep -i certbot
# AlmaLinux'ta (EPEL) zamanlayıcıyı siz etkinleştirin
sudo systemctl enable --now certbot-renew.timer
# Yenilemeyi gerçek sertifikalara dokunmadan deneyin
sudo certbot renew --dry-run
```

Nginx eklentisiyle alınan sertifikalarda Certbot yenilemeden sonra Nginx'i kendisi yeniden yükler. `certonly` ile alınan sertifikalarda ise yeni dosyaların kullanılması için bir dağıtım kancası (deploy hook) gerekir. Kancayı sertifikayı alırken `--deploy-hook` ile verdiyseniz Certbot onu `/etc/letsencrypt/renewal/example.com.conf` dosyasına kaydeder. Tüm sertifikalar için geçerli bir kanca isterseniz betiği `/etc/letsencrypt/renewal-hooks/deploy/` dizinine koyun:

```
printf '#!/bin/sh\nsystemctl reload nginx\n' | sudo tee /etc/letsencrypt/renewal-hooks/deploy/reload-nginx.sh
sudo chmod +x /etc/letsencrypt/renewal-hooks/deploy/reload-nginx.sh
```

## Sertifikayı doğrulama

```
sudo certbot certificates
echo | openssl s_client -connect example.com:443 -servername example.com 2>/dev/null | openssl x509 -noout -subject -issuer -dates
curl -sI https://example.com | head -1
```

`certbot certificates` her sertifikanın kapsadığı adları, bitiş tarihini ve dosya yollarını listeler. `openssl` komutu ise sunucunun gerçekten sunduğu sertifikayı gösterir; iki tarih farklıysa Nginx yeni sertifikayla yeniden yüklenmemiştir. Tarayıcıda adres çubuğundaki kilit simgesinden de sertifikayı vereni ve geçerlilik süresini görebilirsiniz. Sertifika doğru olduğu hâlde "Güvenli değil" uyarısı alıyorsanız karışık içerik gibi diğer nedenler için [SSL sertifikası ve güvenli değil uyarısı](https://www.hostimor.com/ssl-sertifikasi-guvenli-degil-hatasi) sayfasına bakın.

> ****cPanel veya Plesk kullanıyorsanız****
> 
> Sunucunuzda cPanel/WHM ya da Plesk varsa Certbot kurmayın; panelin kendi AutoSSL ya da Let's Encrypt özelliğini kullanın. Panel dışında kurulan sertifikalar panelin yapılandırmasıyla çakışır ve yenilemede üzerine yazılabilir. Ayrıntılar için [kontrol paneli rehberine](https://www.hostimor.com/bilgi-bankasi/makale/sunucuya-kontrol-paneli-kurmak-cpanel-plesk) bakın.

## Sık hatalar ve çözümleri

| Hata ya da belirti | Olası neden | Çözüm |
| --- | --- | --- |
| `unauthorized`, `Invalid response from http://...` | A kaydı başka bir IP adresini gösteriyor ya da isteğe yanlış server bloğu yanıt veriyor | `dig +short` ile IP'yi doğrulayın, `server_name` satırını kontrol edin |
| `Timeout during connect (likely firewall problem)` | 80 portu kapalı | Güvenlik duvarında 80'i açın; `sudo ss -tlnp \| grep ':80'` ile Nginx'in dinlediğini doğrulayın |
| Doğrulama Cloudflare üzerinden başarısız oluyor | Kayıt vekil (proxy) modunda; yönlendirme ya da SSL ayarları isteği bozuyor | İlk sertifika için kaydı geçici olarak "DNS only" yapın ya da DNS-01 kullanın; ardından Cloudflare SSL kipini "Full (strict)" seçin |
| `too many certificates already issued` | Kısa sürede çok fazla sertifika istendi (aynı ad kümesi için haftada 5) | Denemeleri `--dry-run` ile yapın ve sınırın sıfırlanmasını bekleyin |
| Doğrulama IPv6 adresine gidiyor | Alan adında eski ya da yanlış bir AAAA kaydı var | AAAA kaydını silin; sunucularımızda IPv6 yoktur |
| `Could not automatically find a matching server block` | `server_name` eksik ya da site etkin değil | Server bloğuna adları ekleyin, `nginx -t` ve ardından `reload` çalıştırın |
| CAA ile ilgili hata | Alan adının CAA kaydı Let's Encrypt'e izin vermiyor | CAA kaydına `0 issue "letsencrypt.org"` ekleyin |

Ayrıntılı hata kayıtları `/var/log/letsencrypt/letsencrypt.log` dosyasındadır; yenileme sorunlarında ilk bakılacak yer burasıdır.

## Sık sorulan sorular

### Yenileme başarısız olursa ne olur?

Certbot zamanlayıcısı günde iki kez çalışır ve süresi yaklaşan sertifikaları yenilemeyi dener; tek bir başarısız deneme sertifikanın hemen sona ermesi anlamına gelmez. Sorunu `sudo certbot renew --dry-run` ve günlük dosyasıyla bulun. Süre dolarsa tarayıcılar uyarı gösterir, bu yüzden bitiş tarihini harici bir izleme servisiyle takip etmeniz önerilir.

### Sunucumu taşıdığımda sertifikayı da taşımam gerekir mi?

Gerekmez. Alan adını yeni sunucuya yönlendirdikten sonra orada yeniden sertifika almak en temiz yoldur. Kesintisiz geçiş için önceden nelere dikkat etmeniz gerektiği [site taşıma kontrol listesinde](https://www.hostimor.com/site-tasima-seo-yonlendirme-kontrol-listesi) anlatılır.

### Let's Encrypt sertifikası ücretli sertifikadan daha mı az güvenli?

Hayır. Şifreleme gücü aynıdır ve sertifika tüm yaygın tarayıcılarda geçerlidir. Let's Encrypt alan adı doğrulamalı (DV) sertifika verir; kuruluş bilgisinin sertifikada doğrulanmasını gerektiren durumlar için OV ya da EV sertifikalar ticari sağlayıcılardan alınır.

## İlgili yazılar

- [Ubuntu'ya Nginx, PHP-FPM ve MariaDB kurulumu](https://www.hostimor.com/bilgi-bankasi/makale/ubuntu-nginx-php-fpm-mariadb-lemp-kurulumu)
- [SSL sertifikası kontrolü ve güvenli değil uyarısı](https://www.hostimor.com/ssl-sertifikasi-guvenli-degil-hatasi)
- [DNS kayıtları: A, AAAA, CNAME, MX, TXT ve NS](https://www.hostimor.com/dns-kayitlari-a-aaaa-cname-mx-txt-ns)
- [UFW ve firewalld ile Linux güvenlik duvarı](https://www.hostimor.com/bilgi-bankasi/makale/ufw-firewalld-linux-guvenlik-duvari)
- [Sunucuya kontrol paneli kurmak: cPanel ve Plesk](https://www.hostimor.com/bilgi-bankasi/makale/sunucuya-kontrol-paneli-kurmak-cpanel-plesk)
