Ana içeriğe geç
İşiniz için güçlü bir dijital temel.

Bilgi Bankası

Hosting, alan adı ve sanal sunucu hizmetlerinizi daha kolay anlamanız için pratik rehberler.

Otomatik güvenlik güncellemeleri ve çekirdek güncellemesinden sonra yeniden başlatma

Sunucu Güvenliği 17 görüntülenme Markdown

Güvenlik yamalarının sunucuya gecikmeden ulaşması, ele geçirilme riskini azaltmanın en ucuz yoludur. Bu rehberde Ubuntu, Debian ve AlmaLinux'ta yalnız güvenlik güncellemelerini otomatikleştirecek, çekirdek güncellemesinden sonra yeniden başlatma gerekip gerekmediğini anlayacak ve bu yeniden başlatmayı kontrollü biçimde planlayacaksınız.

Neyi otomatikleştirmeli, neyi planlamalı?

Güvenlik güncellemeleri, bilinen bir açığı kapatmak için yayımlanan küçük ve hedefli yamalardır; davranış değişikliğine nadiren yol açarlar. Bu yüzden otomatik kurulmaları, açığın sunucunuzda haftalarca açık kalmasından çok daha az risklidir. Büyük sürüm yükseltmeleri (ör. Ubuntu 24.04'ten 26.04'e ya da Debian 12'den 13'e geçiş) ise yapılandırma dosyalarını, PHP ve veritabanı sürümlerini, servis davranışını değiştirir. Bunları hiçbir zaman otomatik yapmayın; öncesinde yedek ve anlık görüntü (snapshot) alıp bakım penceresinde planlayın.

Güncelleme türüÖrnekÖnerilen yöntem
Güvenlik yamasıOpenSSL, OpenSSH, sudo, glibc düzeltmeleriOtomatik (unattended-upgrades, dnf-automatic)
Çekirdek güncellemesiUbuntu ve Debian'da linux-image, AlmaLinux'ta kernel paketleriOtomatik kurulum, planlı yeniden başlatma
Hata düzeltme güncellemeleriDebian ara sürüm (point release) güncellemeleri, Ubuntu'nun -updates deposuDüzenli aralıklarla elle ya da bilinçli tercihle otomatik
Büyük sürüm yükseltmesiUbuntu 24.04 → 26.04, Debian 12 → 13Planlı, snapshot ve yedekle; ya da temiz kurulum
Uygulama katmanıWordPress, kontrol paneli, Docker imajlarıUygulamanın kendi aracıyla, ayrıca takip edilir

Çekirdek (kernel) güncellemeleri ayrı bir durumdur: paket otomatik kurulsa da yeni çekirdek ancak sunucu yeniden başladığında devreye girer. Yeniden başlatılmayan bir sunucu, güncelleme kurulmuş görünse bile eski ve açığı bulunan çekirdekle çalışmaya devam eder.

Ubuntu ve Debian: unattended-upgrades kurulumu

Ubuntu sunucu kurulumlarında unattended-upgrades çoğu zaman hazır gelir; Debian'da ise genellikle elle kurulması gerekir. Aşağıdaki komutlar iki durumda da güvenlidir: paket zaten kuruluysa yalnız ayar adımı çalışır. apt-listchanges güncellenen paketlerin değişiklik notlarını gösterir ve isteğe bağlıdır.

Bash
sudo apt update
sudo apt install unattended-upgrades apt-listchanges
sudo dpkg-reconfigure -plow unattended-upgrades
# Etkin mi? İki satırda da değer "1" olmalı
apt-config dump | grep -E '^APT::Periodic::(Update-Package-Lists|Unattended-Upgrade) '

dpkg-reconfigure sorusuna olumlu (Yes) yanıt verdiğinizde /etc/apt/apt.conf.d/20auto-upgrades dosyası şu içerikle oluşur. İlk satır paket listelerini her gün yeniler, ikincisi otomatik kurulumu günlük olarak çalıştırır:

Text
APT::Periodic::Update-Package-Lists "1";
APT::Periodic::Unattended-Upgrade "1";
Bilgi

Güncellemeler sırasında ya da sonrasında open-vm-tools paketini kaldırmayın veya durdurmayın. Müşteri panelindeki güvenli kapatma, parola sıfırlama, ağ ayarları ve disk büyütme gibi işlemler sunucu içindeki VMware Tools'a dayanır. Paketin güncellenmesi sorun değildir; önemli olan kurulu ve çalışır durumda kalmasıdır.

50unattended-upgrades: kaynaklar, yeniden başlatma ve zamanlama

Hangi depolardan otomatik güncelleme alınacağı /etc/apt/apt.conf.d/50unattended-upgrades dosyasında tanımlıdır. Ubuntu bu listeyi Allowed-Origins ile tutar; satırlardaki ${distro_id} ve ${distro_codename} değişkenleri çalışma anında dağıtım adı ve sürüm kod adıyla değiştirilir. Varsayılan listede güvenlik deposu ile Ubuntu Pro abonelerinin kullandığı ESM depoları açıktır; -updates satırı yorum olarak kapalı durur:

Text
// /etc/apt/apt.conf.d/50unattended-upgrades (Ubuntu)
Unattended-Upgrade::Allowed-Origins {
        "${distro_id}:${distro_codename}";
        "${distro_id}:${distro_codename}-security";
        "${distro_id}ESMApps:${distro_codename}-apps-security";
        "${distro_id}ESM:${distro_codename}-infra-security";
//      "${distro_id}:${distro_codename}-updates";
};

Debian aynı işi Origins-Pattern ile yapar. Varsayılan liste güvenlik deposunun yanında Debian'ın ara sürümlerle yayımladığı kararlı düzeltmeleri de kapsar; bunlar da temkinli tutulan güncellemelerdir:

Text
// /etc/apt/apt.conf.d/50unattended-upgrades (Debian 12/13)
Unattended-Upgrade::Origins-Pattern {
        "origin=Debian,codename=${distro_codename},label=Debian";
        "origin=Debian,codename=${distro_codename},label=Debian-Security";
        "origin=Debian,codename=${distro_codename}-security,label=Debian-Security";
};

Bu listelere yalnız güvendiğiniz kaynakları ekleyin. Docker veya Node.js gibi üçüncü taraf depolardan gelen paketler varsayılan olarak otomatik güncellenmez; bir paketin hangi kaynaktan geldiğini apt-cache policy docker-ce gibi bir komutla görebilirsiniz.

Yeniden başlatma ayarlarını ayrı bir dosyada tutun

50unattended-upgrades dosyasını doğrudan değiştirirseniz paket güncellemelerinde yapılandırma dosyası çakışması sorusuyla karşılaşabilirsiniz. Kendi ayarlarınızı, adı alfabetik olarak daha sonra gelen bir dosyaya yazın. APT bu dizindeki dosyaları ad sırasıyla okur ve tek değerli ayarlarda son okunan değer geçerli olur:

Text
// /etc/apt/apt.conf.d/52unattended-upgrades-local
// Gerektiğinde otomatik yeniden başlatma (varsayılan: "false")
Unattended-Upgrade::Automatic-Reboot "false";
// "true" seçerseniz: yeniden başlatma saati ve açık oturum varken davranış
Unattended-Upgrade::Automatic-Reboot-Time "04:00";
Unattended-Upgrade::Automatic-Reboot-WithUsers "true";
// Kullanılmayan eski çekirdek paketlerini kaldır
Unattended-Upgrade::Remove-Unused-Kernel-Packages "true";

Automatic-Reboot açıkken sunucu, çekirdek gibi yeniden başlatma gerektiren bir güncellemeden sonra belirtilen saatte kendiliğinden yeniden başlar. Saat, sunucunun yerel saat dilimine göre yorumlanır; timedatectl ile saat diliminin doğru (ör. Europe/Istanbul) olduğunu kontrol edin. Automatic-Reboot-WithUsers değerini "false" yaparsanız açık bir oturum varken yeniden başlatma yapılmaz; tmux veya screen ile sürekli açık oturum tutuyorsanız bu, yeniden başlatmanın hiç gerçekleşmemesine yol açabilir.

Öneri

Veritabanı çalıştıran ya da kesintiye duyarlı sunucularda Automatic-Reboot değerini "false" bırakıp yeniden başlatmayı aşağıdaki planlı adımlarla kendiniz yapın. Oturum veya veri tutmayan (stateless) web ve test sunucularında gece saatine ayarlanmış otomatik yeniden başlatma makul bir seçimdir.

Deneme çalıştırması, günlükler ve zamanlama

Ayarları değiştirdikten sonra hiçbir şey kurmadan neyin kurulacağını görmek için bir deneme çalıştırması yapın. Otomatik çalışmaları iki systemd zamanlayıcısı (timer) yönetir: apt-daily.timer paket listelerini yeniler ve paketleri indirir, apt-daily-upgrade.timer ise kurulumu yapar. Bu kontrolleri ilk 30 dakika kontrol listenize de ekleyebilirsiniz.

Bash
# Hiçbir şey kurmadan neyin kurulacağını gösterir
sudo unattended-upgrade --dry-run --debug
# Son otomatik çalışmaların günlüğü
sudo tail -n 30 /var/log/unattended-upgrades/unattended-upgrades.log
# Zamanlayıcılar: son ve sonraki çalışma zamanı
systemctl list-timers 'apt-daily*'

apt-daily-upgrade.timer varsayılan olarak sabah 06:00 civarında, bir saate kadar rastgele gecikmeyle çalışır. Kurulumun trafiğin en düşük olduğu saatte yapılmasını istiyorsanız zamanlayıcıyı geçersiz kılın (override); ilk boş OnCalendar= satırı varsayılan zamanı siler:

INI
# sudo systemctl edit apt-daily-upgrade.timer ile açılan dosyaya yazın
[Timer]
OnCalendar=
OnCalendar=*-*-* 03:30
RandomizedDelaySec=15m

AlmaLinux 9: dnf-automatic

AlmaLinux'ta aynı işi dnf-automatic yapar. AlmaLinux depoları güvenlik bildirimlerini (errata) yayımladığı için upgrade_type = security ayarıyla yalnız güvenlik bildirimi bulunan paketler kurulur. Paketi sudo dnf install dnf-automatic ile kurup /etc/dnf/automatic.conf dosyasındaki ilgili satırları şöyle düzenleyin:

INI
# /etc/dnf/automatic.conf
[commands]
upgrade_type = security
download_updates = yes
apply_updates = yes

[emitters]
emit_via = stdio

Ardından zamanlayıcıyı etkinleştirin. dnf-automatic.timer, yapılandırma dosyasındaki apply_updates değerine uyar; paketle gelen dnf-automatic-install.timer ise bu değerden bağımsız olarak kurulum yapar. İkisinden yalnız birini etkinleştirin.

Bash
sudo systemctl enable --now dnf-automatic.timer
systemctl list-timers 'dnf-automatic*'
# Bekleyen güvenlik güncellemeleri
sudo dnf updateinfo list --security
# Son çalışmaların çıktısı
sudo journalctl -u dnf-automatic.service -n 50 --no-pager

emit_via = stdio ayarıyla her çalışmanın çıktısı systemd günlüğüne düşer. Kurulan paketlerin tam listesini dnf history ve dnf history info last komutlarıyla görebilirsiniz.

Yeniden başlatma gerekiyor mu ve nasıl planlanır?

Gereksinimi kontrol etme

Ubuntu ve Debian'da yeniden başlatma gerektiren bir paket kurulduğunda /var/run/reboot-required dosyası oluşur; buna yol açan paketler reboot-required.pkgs dosyasında yazar. Debian'da çekirdek güncellemeleri için bu dosyayı unattended-upgrades paketinin /etc/kernel/postinst.d/ altına koyduğu betik oluşturur. needrestart ise eski kütüphaneleri kullanmaya devam eden servisleri ve çalışan çekirdeğin güncel olup olmadığını gösterir; Ubuntu sunucularda genellikle kuruludur, Debian'da sudo apt install needrestart ile ekleyebilirsiniz. AlmaLinux'ta aynı kontrolü dnf-plugins-core paketindeki dnf needs-restarting yapar.

Bash
# Ubuntu / Debian
ls /var/run/reboot-required 2>/dev/null && cat /var/run/reboot-required.pkgs
sudo needrestart -r l
# AlmaLinux 9 (çıkış kodu 1: yeniden başlatma gerekli)
sudo dnf needs-restarting -r
sudo dnf needs-restarting -s
# Çalışan çekirdek ve kurulu çekirdekler
uname -r
ls -1v /boot/vmlinuz-*

uname -r ile görünen çalışan çekirdek, kurulu en yeni çekirdekten eskiyse sunucu yeniden başlatma bekliyor demektir. dnf needs-restarting -r yeniden başlatma gerektiğinde 1, gerekmediğinde 0 çıkış koduyla döner; bu nedenle izleme betiklerinde de kullanılabilir. Yalnız servisler etkilenmişse çoğu zaman sunucunun tamamını değil, listede görünen servisleri yeniden başlatmanız yeterlidir.

Planlı yeniden başlatma adımları

  1. Trafiğin en düşük olduğu saati seçin; gerekiyorsa kullanıcılarınızı önceden bilgilendirin.
  2. Müşteri panelindeki Anlık Görüntüler aracıyla bir snapshot alın. Snapshot, çalışan sunucunun o anki disk durumunu dondurur; veritabanı yoğun yazıyorsa bu anı sakin bir zamana denk getirin.
  3. Bekleyen güncellemeleri uygulayıp yeniden başlatmayı zamanlayın (komutlar aşağıda). shutdown -r 04:00 ile verdiğiniz zamanlamayı shutdown -c ile iptal edebilirsiniz.
  4. Sunucu açıldıktan sonra yeni çekirdeği, başarısız servisleri, hata günlüğünü ve VMware Tools'un çalıştığını kontrol edin.
  5. Her şey yolundaysa snapshot'ı birkaç gün içinde silin.
Bash
# Bekleyen güncellemeleri uygulayın
sudo apt update && sudo apt upgrade      # Ubuntu / Debian
sudo dnf upgrade                         # AlmaLinux
# Sunucu saatiyle 04:00'te yeniden başlat (iptal: sudo shutdown -c)
timedatectl
sudo shutdown -r 04:00
# Açıldıktan sonra kontrol edin
uname -r
systemctl --failed
sudo journalctl -b -p err --no-pager | tail -n 30
systemctl status open-vm-tools --no-pager   # Ubuntu / Debian
systemctl status vmtoolsd --no-pager        # AlmaLinux
Dikkat

Anlık Görüntüler aracında aynı anda en fazla 2 snapshot tutulabilir ve snapshot'lar zamanla büyüyerek performansı etkiler. Kontrol tamamlanınca snapshot'ı silin; disk büyütme öncesinde de silinmesi gerekir. Snapshot tam yedek yerine geçmez; ayrıntılar için snapshot rehberine bakın.

Sunucu yeniden başlatmadan sonra SSH'ye yanıt vermiyorsa hemen Donanımsal Sıfırla düğmesine basmayın. Önce VNC Konsol ile ekrana bakın: açılışta dosya sistemi denetimi (fsck) sürüyor ya da önyükleme bir hatada bekliyor olabilir. Güç işlemlerinin farkları için güç işlemleri rehberini okuyun. Yeni çekirdek sorun çıkarırsa snapshot'a dönmek en hızlı geri dönüş yoludur.

Sık karşılaşılan sorunlar

BelirtiOlası nedenÇözüm
Could not get lock /var/lib/dpkg/lock-frontendArka planda otomatik güncelleme çalışıyorBitmesini bekleyin ve systemctl status apt-daily-upgrade.service ile izleyin; kilit dosyalarını silmeyin
Günlükte conffile prompt uyarısı ve atlanan paketYapılandırma dosyasını değiştirdiğiniz bir paketin yeni sürümünde de bu dosya değişmişsudo apt upgrade ile elle güncelleyin, farkı inceleyip seçiminizi yapın
deferred due to phasing (Ubuntu)Aşamalı dağıtım (phased update): güncelleme kullanıcılara kademeli açılıyorNormaldir; paket birkaç gün içinde kendiliğinden gelir
Docker veya başka üçüncü taraf paketler güncellenmiyorKaynak, izin verilen depo listesinde yokElle güncelleyin ya da kaynağı bilerek listeye ekleyin
dnf-automatic hiçbir şey kurmadıBekleyen güvenlik bildirimi yok ya da zamanlayıcı etkin değildnf updateinfo list --security ve systemctl list-timers 'dnf-automatic*' çıktısını kontrol edin
Yeniden başlatmadan sonra bir servis açılmadıYeni sürümle yapılandırma uyumsuzluğusystemctl --failed ve journalctl -u servis-adi -b ile inceleyin; gerekirse snapshot'a dönün

Ömrü dolmuş sürümler ve uygulama katmanı

Otomatik güncelleme ancak dağıtım hâlâ güncelleme yayımlıyorsa işe yarar. Sürümünüzü cat /etc/os-release ile kontrol edin. CentOS 7 ve 8, CentOS Stream 8, Ubuntu 18.04 ve 20.04 ile Debian 10'un standart destek süreleri sona ermiştir; bu sistemler olağan depolardan artık güvenlik güncellemesi almaz ve şablon listesinde yalnız eski uygulamalarla uyumluluk için durur. Ubuntu'nun ara sürümleri (ör. 24.10 ve 25.04) yalnız dokuz ay desteklendiği için onların da desteği bitmiştir. Yeni kurulumlarda Ubuntu 24.04 veya 26.04 LTS, Debian 12 veya 13 ya da AlmaLinux 9 tercih edin.

Ömrü dolmuş bir sistemi birkaç sürüm atlayarak yerinde yükseltmek risklidir. Çoğu durumda en temiz yol, verileri sunucu dışına alıp desteklenen bir sürümle İşletim Sistemini Yeniden Kur aracını kullanmaktır; bu işlem diskteki tüm veriyi siler. Hazırlık adımları için yeniden kurulum rehberine bakın.

İşletim sistemi güncellemeleri, üzerinde çalışan uygulamaları kapsamaz. WordPress çekirdeği, eklentiler ve temalar kendi mekanizmalarıyla güncellenir (WordPress güvenliği rehberi). Kontrol panelleri ve Composer veya npm ile kurulan bağımlılıklar da kendi araçlarıyla güncellenir. Docker konteynerleri ise imaj yenilenip konteyner yeniden oluşturulmadıkça eski yazılımla çalışmaya devam eder:

Bash
cat /etc/os-release
# Docker Compose projesinde imajları yenileyip konteynerleri yeniden oluşturun
cd /opt/uygulama
docker compose pull && docker compose up -d
docker image prune

Ayrıntılar için Docker rehberine, Windows sunucular için Windows Server bakım rehberine bakın.

Sık sorulan sorular

Otomatik güncelleme sunucumu bozar mı?

Risk düşüktür ama sıfır değildir. Güvenlik güncellemeleri kurulu sürümün küçük yamalarıdır ve paket bakımcıları uyumluluğu korumaya özen gösterir. Güncellenen paketin servisi çoğunlukla yeniden başlatılır ve nadiren bir yapılandırma uyumsuzluğu ortaya çıkabilir. Bu riski düzenli harici yedek, önemli değişikliklerden önce snapshot ve günlük takibiyle yönetin; güncellemeleri kapatmak çok daha büyük bir risktir.

Sürüm yükseltmesi (ör. 24.04'ten 26.04'e) de otomatik yapılır mı?

Hayır. unattended-upgrades ve dnf-automatic yalnız kurulu sürümün paketlerini günceller. Ubuntu'da sürüm yükseltmesi do-release-upgrade ile, Debian'da depo tanımlarının yeni kod adına çevrilmesiyle elle yapılır; AlmaLinux'ta bir sonraki ana sürüme yerinde geçiş ise ayrı bir yükseltme aracı gerektirir. Bu işleri bakım penceresinde, snapshot ve yedek aldıktan sonra yapın ya da temiz kurulumu tercih edin.

İlgili yazılar

Faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz için teşekkürler!

Hâlâ Yardıma mı İhtiyacınız Var?

Yukarıda bulamadığınız her şey için destek ekibimiz her zaman yanınızda.