Ana içeriğe geç
İşiniz için güçlü bir dijital temel.

Bilgi Bankası

Hosting, alan adı ve sanal sunucu hizmetlerinizi daha kolay anlamanız için pratik rehberler.

Ubuntu sunucuya Nginx, PHP-FPM ve MariaDB (LEMP) kurulumu

Linux Sunucu Yönetimi 5 görüntülenme Markdown

Bu rehberle Ubuntu 24.04 ya da 26.04 LTS sunucunuza Nginx, PHP-FPM ve MariaDB'den oluşan LEMP yığınını kurar, ilk sitenizi güvenli varsayılanlarla yayına hazırlarsınız. Komutlar PHP sürümünü sabit yazmaz; sunucunuzda kurulu sürümü tespit ederek ilerler.

Önkoşullar ve paket kurulumu

Komutlarda example.com yerine kendi alan adınızı yazın. Paketleri tek komutla kurun:

Bash
sudo apt update
sudo apt install nginx mariadb-server php-fpm php-mysql php-cli php-curl php-gd php-mbstring php-xml php-zip php-intl php-bcmath unzip

PHP sürümünü tespit edin

php-fpm gibi sürümsüz paket adları, Ubuntu sürümünüzün varsayılan PHP sürümünü kurar (Ubuntu 24.04'te 8.3, 26.04'te daha yeni bir sürüm). Yapılandırma yolları ve servis adı bu sürümü içerdiği için sürümü bir kez tespit edip bir değişkene alın:

Bash
php -v
ls /run/php/
PHPV=$(php -r 'echo PHP_MAJOR_VERSION.".".PHP_MINOR_VERSION;')
echo "$PHPV"
systemctl status "php$PHPV-fpm" --no-pager

ls /run/php/ çıktısında php8.3-fpm.sock gibi bir soket görürsünüz. Rehberin geri kalanında dosya yolları X.Y ile gösterilir, komutlarda ise $PHPV değişkeni kullanılır. Değişken yalnız açık oturumda geçerlidir; yeni bir SSH oturumunda yeniden tanımlayın.

MariaDB'yi güvenli hâle getirin ve veritabanı oluşturun

Bash
sudo mariadb-secure-installation

Ubuntu'da MariaDB root hesabı parolayla değil, işletim sistemi kullanıcısıyla (unix_socket) doğrulanır; sudo mariadb parola sormadan bağlanır. Sihirbazda mevcut root parolası sorusunda Enter'a basın, unix_socket'e geçiş ve root parolasını değiştirme sorularını "n" ile geçin; anonim kullanıcıları kaldırma, root'un uzaktan girişini kapatma, test veritabanını silme ve yetki tablolarını yeniden yükleme sorularına "Y" yanıtını verin. Ardından uygulamanız için ayrı bir veritabanı ve kullanıcı oluşturun:

Bash
sudo mariadb
SQL
CREATE DATABASE app CHARACTER SET utf8mb4 COLLATE utf8mb4_unicode_ci;
CREATE USER 'app'@'localhost' IDENTIFIED BY 'GUCLU_BIR_PAROLA';
GRANT ALL PRIVILEGES ON app.* TO 'app'@'localhost';
FLUSH PRIVILEGES;
EXIT;

utf8mb4, emoji dahil tüm Unicode karakterleri saklayabilen karakter kümesidir. Kullanıcıyı yalnız localhost için tanımlamak, veritabanını internete açmanızı gerektirmez: MariaDB Ubuntu'da varsayılan olarak yalnız 127.0.0.1 adresini dinler. Bunu sudo ss -tlnp | grep 3306 ile doğrulayın, yeni kullanıcıyla girişi de mariadb -u app -p app ile deneyin.

Site dizini ve Nginx server bloğu

Dizin ve izinler

Bash
sudo mkdir -p /var/www/example.com/public
sudo chown -R www-data:www-data /var/www/example.com
sudo find /var/www/example.com -type d -exec chmod 755 {} +
sudo find /var/www/example.com -type f -exec chmod 644 {} +

Klasörler 755, dosyalar 644 iznini alır; Nginx ve PHP-FPM www-data kullanıcısıyla çalışır. Daha sıkı bir düzen için dosyaların sahibini kendi dağıtım kullanıcınız yapıp yalnız yükleme ve önbellek klasörlerini www-data için yazılabilir bırakabilirsiniz; böylece ele geçirilmiş bir PHP betiği uygulama kodunu değiştiremez.

Server bloğu

/etc/nginx/sites-available/example.com dosyasını oluşturun (ör. sudo nano /etc/nginx/sites-available/example.com):

Nginx
server {
    listen 80;
    server_name example.com www.example.com;

    root /var/www/example.com/public;
    index index.php index.html;

    client_max_body_size 64M;

    access_log /var/log/nginx/example.com.access.log;
    error_log  /var/log/nginx/example.com.error.log;

    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.php?$query_string;
    }

    location ~ \.php$ {
        include snippets/fastcgi-php.conf;
        fastcgi_pass unix:/run/php/phpX.Y-fpm.sock;
    }

    # .git, .env gibi gizli dosyalar; Let's Encrypt için .well-known açık kalır
    location ~ /\.(?!well-known) {
        deny all;
    }
}

try_files satırı, istenen dosya ya da klasör yoksa isteği index.php'ye yönlendirir; WordPress ve Laravel gibi uygulamaların okunabilir URL yapısı bunu gerektirir. Ubuntu'nun hazır snippets/fastcgi-php.conf parçası, var olmayan PHP dosyalarını PHP-FPM'e hiç iletmez. Gizli dosya kuralı .git dizininin ya da .env dosyasının indirilmesini engeller. client_max_body_size, yükleyebileceğiniz en büyük dosyayı belirler.

Siteyi etkinleştirin

fastcgi_pass satırındaki X.Y'yi kendi sürümünüzle değiştirin, siteyi etkinleştirin, varsayılan siteyi kaldırın ve web portlarını açın:

Bash
sudo sed -i "s/phpX.Y-fpm/php$PHPV-fpm/" /etc/nginx/sites-available/example.com
sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/example.com /etc/nginx/sites-enabled/
sudo rm /etc/nginx/sites-enabled/default
sudo nginx -t
sudo systemctl reload nginx
sudo ufw allow 'Nginx Full'
sudo ufw status

nginx -t "syntax is ok" ve "test is successful" demeden devam etmeyin. Hatalı yapılandırmada reload reddedilir ve eski yapılandırma çalışmaya devam eder; restart ise siteyi tamamen durdurabilir. "Nginx Full" profili 80 ve 443 portlarını birlikte açar.

PHP'yi test edin ve php.ini ayarlarını yapın

Bash
echo '<?php phpinfo();' | sudo tee /var/www/example.com/public/info.php
curl -s http://example.com/info.php | grep -o 'PHP Version [0-9.]*' | head -1
# DNS henüz yayılmadıysa sunucu IP'si ve Host başlığıyla deneyin
curl -s -H 'Host: example.com' http://SUNUCU_IP/info.php | grep -o 'PHP Version [0-9.]*' | head -1
sudo rm /var/www/example.com/public/info.php
phpinfo dosyasını hemen silin

Bu sayfa PHP sürümünü, yüklü modülleri, dosya yollarını ve ortam değişkenlerini herkese gösterir; saldırganların aradığı bilgiler tam olarak bunlardır. Testi bitirir bitirmez dosyayı silin.

Yükleme sınırı ve bellek ayarları FPM'in kendi php.ini dosyasından okunur: /etc/php/X.Y/fpm/php.ini. Komut satırındaki php ise /etc/php/X.Y/cli/php.ini dosyasını kullanır; php -i çıktısında gördüğünüz değer sitenizin kullandığı değer değildir. Ana dosyayı düzenlemek yerine ayrı bir dosya oluşturmanız, paket güncellemelerinde yapılandırma çakışmasını önler:

Bash
printf 'upload_max_filesize = 64M\npost_max_size = 64M\nmemory_limit = 256M\n' | sudo tee "/etc/php/$PHPV/fpm/conf.d/99-custom.ini"
sudo systemctl restart "php$PHPV-fpm"
sudo "php-fpm$PHPV" -i | grep -E 'upload_max_filesize|post_max_size|memory_limit'

post_max_size, upload_max_filesize değerinden küçük olmamalıdır. Nginx'teki client_max_body_size de en az bu kadar olmalıdır; yoksa büyük yüklemeler PHP'ye ulaşmadan Nginx'te "413 Request Entity Too Large" hatasıyla durur.

PHP-FPM havuzunu RAM'e göre ayarlayın

Havuz ayarları /etc/php/X.Y/fpm/pool.d/www.conf dosyasındadır. İki yaygın kip vardır:

  • pm = dynamic: Belirli sayıda süreç hazırda bekler; trafiği sürekli olan sitelerde gecikmeyi azaltır.
  • pm = ondemand: Süreçler istek geldikçe açılır, boşta kalınca kapanır; düşük trafikli ya da RAM'i az sunucularda bellek kazandırır.
INI
pm = dynamic
pm.max_children = 20
pm.start_servers = 4
pm.min_spare_servers = 2
pm.max_spare_servers = 6
pm.max_requests = 500

En kritik değer pm.max_children'dır: PHP'ye ayırabileceğiniz RAM ÷ süreç başına ortalama bellek. Ölçüm ve hesap yöntemi swap ve OOM rehberinde anlatılır. pm.max_requests, olası bellek sızıntılarına karşı her süreci belirli sayıda istekten sonra yeniler. Değişiklikten sonra sudo systemctl restart "php$PHPV-fpm" ile servisi yeniden başlatın.

Yapılandırma dosyaları, günlükler ve sık hatalar

BileşenYapılandırmaGünlük
Nginx/etc/nginx/nginx.conf, /etc/nginx/sites-available//var/log/nginx/error.log ve site günlükleri
PHP-FPM/etc/php/X.Y/fpm/php.ini, conf.d/, pool.d/www.conf/var/log/phpX.Y-fpm.log; uygulama hataları sitenin Nginx hata günlüğüne düşer
MariaDB/etc/mysql/mariadb.conf.d/50-server.cnfjournalctl -u mariadb
Servislersystemctl status nginx mariadb phpX.Y-fpmjournalctl -u nginx, journalctl -u phpX.Y-fpm

PHP uygulamasının hataları, Nginx hata günlüğünde "FastCGI sent in stderr" önekiyle görünür. Sık karşılaşılan hatalar ve ilk bakılacak yerler:

  • 502 Bad Gateway: PHP-FPM çalışmıyor ya da fastcgi_pass satırındaki soket yolu yanlış. systemctl status "php$PHPV-fpm" ve ls /run/php/ ile kontrol edin; Nginx hata günlüğünde connect() to unix:/run/php/... failed satırı görünür.
  • PHP dosyası indiriliyor ya da kod düz metin görünüyor: location ~ \.php$ bloğu eksik ya da istek başka bir server bloğuna düşüyor; etkin siteleri ls -l /etc/nginx/sites-enabled/ ile kontrol edin.
  • "File not found." ya da 404: root yolu yanlış ya da dosya yok; Nginx hata günlüğü aranan tam yolu yazar.
  • 403 Forbidden: Dizinde index dosyası yok ya da Nginx dosyayı okuyamıyor; izinleri kontrol edin.
  • 413 Request Entity Too Large: client_max_body_size yüklenen dosyadan küçük.
  • "Access denied for user 'app'@'localhost'": Uygulamadaki veritabanı adı, kullanıcı adı ya da parola hatalı; mariadb -u app -p app ile elle deneyin.

Sonraki adımlar

Site HTTP üzerinden çalıştığına göre sırada HTTPS var: Let's Encrypt ile ücretsiz SSL rehberi bu server bloğunun üzerine sertifika ekler. Ardından kaba kuvvet denemelerine karşı Fail2ban kurun, veritabanı ve site dosyaları için bir yedekleme stratejisi oluşturun ve büyük değişikliklerden önce snapshot alın.

Sık sorulan sorular

Ubuntu'nun sunduğundan farklı bir PHP sürümü kurabilir miyim?

Ubuntu depoları her LTS sürümü için tek bir PHP sürümü sunar. Farklı bir sürüm için üçüncü taraf depolar kullanılabilir; bu durumda güvenlik güncellemelerini o deponun sağladığını ve paket adlarının (phpX.Y-fpm gibi) değiştiğini unutmayın. Nginx yapılandırmasındaki soket yolunu da yeni sürüme göre güncelleyin.

Nginx mi, Apache mi?

Nginx statik dosyaları az bellekle sunar ve PHP'yi PHP-FPM'e devreder. .htaccess dosyalarını desteklemez; yönlendirme kuralları server bloğuna yazılır. Kurallarını .htaccess ile veren bir uygulamanız varsa bunları Nginx sözdizimine çevirmeniz gerekir.

Aynı sunucuda birden fazla site barındırabilir miyim?

Evet. Her site için ayrı bir dizin ve ayrı bir server bloğu oluşturun. Her siteye ayrı bir PHP-FPM havuzu ve ayrı bir sistem kullanıcısı tanımlamak, ele geçirilen bir sitenin diğerlerinin dosyalarına erişmesini zorlaştırır.

İlgili yazılar

Faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz için teşekkürler!

Hâlâ Yardıma mı İhtiyacınız Var?

Yukarıda bulamadığınız her şey için destek ekibimiz her zaman yanınızda.