Ana içeriğe geç
İşiniz için güçlü bir dijital temel.

Bilgi Bankası

Hosting, alan adı ve sanal sunucu hizmetlerinizi daha kolay anlamanız için pratik rehberler.

Sunucuyu Durdur, Zorla Kapat ve Donanımsal Sıfırla: hangi güç işlemi ne zaman?

VDS ve VPS Yönetimi 13 görüntülenme Markdown

Müşteri panelinde beş güç işlemi bulunur ve her biri işletim sistemine farklı davranır. Bu rehber hangi işlemin ne zaman güvenli olduğunu, sunucu yanıt vermediğinde nasıl teşhis koyacağınızı ve ani bir kapanmadan sonra neleri kontrol etmeniz gerektiğini anlatıyor.

Beş güç işlemi bir bakışta

Genel kural basittir: önce işletim sistemine kendini düzgünce kapatma fırsatı veren işlemi deneyin, sert işlemleri yalnız sistem yanıt vermediğinde kullanın.

İşlemİşletim sistemine ne olur?Veri riskiNe zaman?
Sunucuyu BaşlatKapalı sunucu açılır ve normal açılış yapılır.YokKapattığınız sunucuyu yeniden açmak için.
Sunucuyu DurdurVMware Tools aracılığıyla güvenli kapatma: servisler durur, veriler diske yazılır, dosya sistemleri düzgün ayrılır.Çok düşükPlanlı bakım ya da bir süre kullanılmayacak sunucu.
Sunucuyu Yeniden BaşlatVMware Tools çalışıyorsa işletim sistemi düzgünce yeniden başlatılır; Tools çalışmıyorsa panel donanımsal sıfırlama yapar.Sistem yanıt veriyorsa düşükGüncelleme ya da yapılandırma değişikliğinden sonra, sistem çalışırken.
Zorla KapatFişi çekmek gibidir; işletim sistemi kapatılmadan güç kesilir.Kaydedilmemiş veri kaybolabilirDurdur sonuç vermediğinde ya da Tools çalışmadığında.
Donanımsal Sıfırlaİşletim sistemi kapatılmadan makine anında yeniden başlatılır, reset düğmesine basmak gibi.Kaydedilmemiş veri kaybolabilirÇekirdek paniği ya da tamamen donmuş sistem.

Sunucuyu Durdur neden VMware Tools ister?

Sunucuyu Durdur, sanal makinenin gücünü doğrudan kesmez; sunucu içindeki VMware Tools'a kapatma isteği gönderir ve işletim sisteminin kendi kapanış sürecini başlatır. Servisler sırayla durdurulur, veritabanları bellekteki verileri diske yazar, dosya sistemleri düzgün ayrılır. Tools çalışmıyorsa bu isteği alacak bir bileşen yoktur; panel bu durumda uyarır ve Zorla Kapat kullanmanızı önerir.

Kapanış birkaç saniyeden birkaç dakikaya kadar sürebilir; büyük bir veritabanı ya da durması uzun süren bir servis bu süreyi uzatır. Zorla Kapat'a geçmeden önce birkaç dakika bekleyin ve kapanışın ilerleyip ilerlemediğini VNC Konsol'dan izleyin. Tools'un çalıştığını sunucu içinden doğrulayabilirsiniz:

Bash
# Ubuntu / Debian
systemctl status open-vm-tools --no-pager
# AlmaLinux 9
systemctl status vmtoolsd --no-pager
# Ortak: Tools sürümü
vmware-toolbox-cmd -v

Servis durmuşsa başlatın; paket kaldırılmışsa yeniden kurun:

Bash
# Ubuntu / Debian
apt install open-vm-tools
systemctl enable --now open-vm-tools

# AlmaLinux 9
dnf install open-vm-tools
systemctl enable --now vmtoolsd

Windows'ta PowerShell'de Get-Service VMTools komutu Running göstermelidir; durmuşsa Start-Service VMTools ile başlatın.

Dikkat

open-vm-tools'u kaldırmayın ya da durdurmayın. Güvenli kapatmanın yanında parola sıfırlama, ağ ayarı, ek IP ve disk büyütme gibi panel işlemleri de VMware Tools'a bağlıdır.

Sunucu içinden kapatma ve yeniden başlatma

Planlı işlerde en öngörülebilir yol, komutu işletim sistemine doğrudan vermektir. Böylece kapanışı kendi terminalinizde izler, gerekirse oturum açmış kullanıcılara önceden haber verirsiniz.

Bash
# Hemen kapat / hemen yeniden başlat
shutdown -h now
systemctl reboot

# 5 dakika sonra, oturum açmış kullanıcılara mesaj göstererek yeniden başlat
shutdown -r +5 "Planlı bakım: sunucu 5 dakika sonra yeniden başlatılacak"
# Planlanmış işlemi iptal et
shutdown -c

Windows sunucuda aynı işlemler:

PowerShell
# Hemen yeniden başlat / kapat
shutdown /r /t 0
shutdown /s /t 0
# PowerShell karşılıkları
Restart-Computer
Stop-Computer
Bilgi

Sunucu içinden kapattığınız sunucu kendiliğinden açılmaz; panelden Sunucuyu Başlat ile açmanız gerekir. Kapalı bir sunucunun faturalandırması sürer. Sunucuyu artık kullanmayacaksanız verilerinizi dışarı aldıktan sonra iptal talebinizi panelden iletin.

Sunucu yanıt vermiyorsa: önce VNC Konsol'a bakın

SSH ya da RDP bağlantısı kurulamıyor diye hemen Donanımsal Sıfırla'ya basmayın. Sorun yalnız ağda ya da tek bir serviste olabilir; ekranda ne olduğunu görmek doğru kararı verdirir. Panelden VNC Konsol'u açın (sunucu çalışırken açılır) ve hangi durumla karşı karşıya olduğunuza bakın:

  • Giriş istemi görünüyor: İşletim sistemi çalışıyor; sorun ağda, güvenlik duvarında ya da SSH servisinde. Konsoldan giriş yapıp sorunu giderin; sıfırlamaya gerek yoktur.
  • Dosya sistemi denetimi (fsck) ya da açılış mesajları akıyor: Sistem çalışıyor; bitmesini bekleyin. Bu sırada sıfırlamak denetimi baştan başlatır ve onarımı yarıda keser.
  • Windows'ta güncelleme ekranı (Türkçe arayüzde "Güncelleştirmeler üzerinde çalışılıyor"): Güncellemeler uygulanıyor; uzun sürse de bekleyin. Yarıda kesilen bir güncelleme sistemi açılmaz hâle getirebilir.
  • Çekirdek paniği (kernel panic) ya da hiçbir tuşa tepki vermeyen donmuş ekran: Sistemin kendi kendine toparlanma ihtimali yoktur; Donanımsal Sıfırla kullanın.
  • Ekranda art arda "Out of memory" mesajları: Bellek tükenmiş ve çekirdek süreç sonlandırıyor. Birkaç dakika toparlanmasını bekleyin, düzelmezse sıfırlayın; ardından swap ve OOM önleme ile kaynak izleme rehberleriyle kök nedeni bulun.

Zorla kapatmanın veritabanlarına etkisi

Zorla Kapat ve Donanımsal Sıfırla, işletim sisteminin bellekte tuttuğu ve henüz diske yazmadığı verileri yok eder. ext4 ve XFS gibi günlüklü (journaling) dosya sistemleri açılışta kendi günlüklerini işleyerek dosya sistemi yapısını tutarlı hâle getirir. Bu, uygulamanın son yazdığı verilerin korunduğu anlamına gelmez; yalnız dosya sisteminin bozulmadığı anlamına gelir.

MariaDB ve MySQL'in InnoDB motoru ile PostgreSQL, işlemleri önce kendi günlüklerine (redo log, WAL) yazdığı için açılışta çökme kurtarması (crash recovery) yapar ve onaylanmış işlemleri geri getirir. Kurtarma büyük veritabanlarında dakikalar sürebilir; bu sırada servisi yeniden başlatmaya çalışmayın. Eski MyISAM tabloları ise bozulabilir ve onarım gerektirebilir. Planlı bir işte veritabanını önce durdurmak bu riskleri ortadan kaldırır.

Bash
# Planlı bir işten önce veritabanını düzgünce durdurun
systemctl stop mariadb

# Ani kapanmadan sonra çökme kurtarmasının izleri
journalctl -u mariadb -b --no-pager | grep -iE 'crash|recovery|corrupt'

# Tabloları denetleyin (büyük veritabanlarında yük oluşturur)
mariadb-check --all-databases --check

MySQL kullanıyorsanız servis adı genellikle mysql, denetim komutu mysqlcheck olur.

Ani kapanmadan sonra kontrol listesi

Zorla kapatma, sıfırlama ya da beklenmedik bir kapanmadan sonra sistem açıldığında, önceki açılışta ne olduğuna ve şu an neyin çalışmadığına bakın:

Bash
# Kayıtlı açılışlar; -1 bir önceki açılıştır
journalctl --list-boots

# Önceki açılışın son mesajları ve hataları
journalctl -b -1 -n 100 --no-pager
journalctl -b -1 -p err --no-pager

# Bu açılıştaki çekirdek uyarıları ve hataları (dosya sistemi, disk)
dmesg -T --level=err,warn

# Başlayamayan servisler
systemctl --failed

journalctl -b -1 önceki açılışı bulamadığını söylüyorsa günlükler kalıcı tutulmuyordur ve o açılışın kayıtları kaybolmuştur. Bir sonraki olayda elinizde kayıt olması için kalıcı günlüğü açın; journald varsayılan ayarda (Storage=auto) bu dizin varsa günlükleri diske yazar:

Bash
mkdir -p /var/log/journal
systemctl restart systemd-journald
journalctl --disk-usage

Windows'ta beklenmedik kapanmalar Sistem günlüğüne 41 (Kernel-Power) ve 6008 numaralı olaylar olarak düşer:

PowerShell
Get-WinEvent -FilterHashtable @{LogName='System'; Id=41,6008} -MaxEvents 10 |
  Format-Table TimeCreated, Id, Message -Wrap

Servisler ayağa kalktıktan sonra uygulamanızı da kontrol edin: web sitesi yanıt veriyor mu, kuyruklar ve zamanlanmış görevler çalışıyor mu, veritabanı günlüğünde yeni bir hata var mı?

Etkinlik Günlüğü ile işlemleri izleyin

Panelin Etkinlik Günlüğü, panelden yapılan işlemleri listeler. Sunucunun neden kapandığını araştırırken önce burada bir Durdur, Zorla Kapat ya da yeniden başlatma kaydı olup olmadığına bakın, ardından saati journalctl --list-boots çıktısıyla karşılaştırın. Panelde size ait bir işlem görünmüyorsa nedeni sunucu içinde arayın: bir komut, otomatik güncelleme sonrası yeniden başlatma ya da çökme.

Ödenmemiş bir yenileme faturası da sunucunun kapatılmasına yol açar; takvim için sunucu faturası gecikirse ne olur yazısına bakın. Açıklayamadığınız bir kapanma için tarih ve saatle birlikte destek talebi açın; talebe eklenecek bilgiler destek talebi rehberinde.

Sık sorulan sorular

Sunucuyu panelden durdurdum; faturalandırma da durur mu?

Hayır, kapalı sunucunun faturalandırması sürer. Sunucuyu artık kullanmayacaksanız verilerinizi dışarı alın ve iptal talebinizi panelden iletin.

Durdur, VMware Tools çalışmadığı için uyarı veriyor. Ne yapmalıyım?

Sunucu yanıt veriyorsa SSH ile bağlanın, sunucu içinden shutdown -h now çalıştırın ve sonraki açılışta Tools servisini onarın. Bağlanamıyorsanız VNC Konsol'dan duruma bakın; sistem donmuşsa Zorla Kapat kullanın.

Sunucuyu Yeniden Başlat ile Donanımsal Sıfırla arasındaki fark nedir?

Yeniden Başlat, çalışan bir sistemi yeniden başlatmak içindir: VMware Tools çalışıyorsa işletim sistemine düzgün yeniden başlatma komutu gönderir, Tools çalışmıyorsa sıfırlamaya döner. Donanımsal Sıfırla ise işletim sistemine sormadan makineyi anında yeniden başlatır ve kaydedilmemiş verilerin kaybolmasına yol açabilir; yalnız sistem yanıt vermediğinde kullanın. Planlı yeniden başlatmalarda sunucu içinden systemctl reboot en öngörülebilir yoldur.

İlgili yazılar

Faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz için teşekkürler!

Hâlâ Yardıma mı İhtiyacınız Var?

Yukarıda bulamadığınız her şey için destek ekibimiz her zaman yanınızda.