Yeni VDS veya VPS sunucunuzda ilk 30 dakika: kurulum sonrası kontrol listesi
Sunucunuz teslim edildikten sonraki ilk yarım saat, ileride yaşanacak sorunların çoğunu baştan önler. Bu kontrol listesi, ilk bağlantıdan ilk temiz anlık görüntüye (snapshot) kadar her adımı sırasıyla, komutları ve doğrulamalarıyla birlikte veriyor.
Bağlantı Bilgileri kartı ve ilk SSH bağlantısı
Ödemeniz onaylandığında sunucunuz otomatik kurulur; siparişlerin çoğu birkaç dakika içinde teslim edilir. Müşteri panelinde sunucu hizmetinizin sayfasını açın ve Bağlantı Bilgileri kartını bulun. Kartta kullanıcı adı (Linux'ta root, Windows'ta Administrator), varsayılan olarak gizli duran parola (Göster/Gizle ve Kopyala düğmeleriyle), IP adresi, varsa ek IP'ler ve Linux sunucular için hazır SSH komutu yer alır.
Windows 10/11, macOS ve Linux'ta OpenSSH istemcisi hazır gelir; komutu PowerShell'de ya da Terminal'de çalıştırın ve örneklerdeki 203.0.113.10 yerine kendi IP adresinizi yazın.
ssh root@203.0.113.10İlk bağlantıda istemciniz sunucunun ana bilgisayar anahtarını (host key) tanımadığını söyler ve SHA256 ile başlayan bir parmak izi gösterir. yes yazdığınızda anahtar bilgisayarınızdaki known_hosts dosyasına kaydedilir ve sonraki her bağlantıda karşılaştırılır. Titiz davranmak isterseniz kabul etmeden önce panelden VNC Konsol'u açıp sunucunun kendi parmak izini görüntüleyin; iki değer aynı olmalıdır.
# VNC Konsol'da: sunucunun kendi anahtar parmak izini gösterir
ssh-keygen -lf /etc/ssh/ssh_host_ed25519_key.pubWindows sunucularda kart ayrıca IP:3389 biçiminde bir Uzak Masaüstü (RDP) satırı ve RDP bağlantı dosyasını indir bağlantısı gösterir; dosya tam ekran açılır, pencere boyutuna uyar ve kimlik bilgilerinizi sorar. Windows için RDP ile bağlanma, RDP güvenliği ve Windows Server bakımı rehberlerine bakın; bu yazının geri kalanı Linux adımlarını anlatır.
İşletim sistemini güncelleyin
Şablonlar belirli bir tarihte hazırlanır; teslim aldığınız sistemde bekleyen güvenlik güncellemeleri bulunması normaldir. Başka bir şey kurmadan önce paket listesini yenileyip tüm güncellemeleri uygulayın.
# Ubuntu / Debian
apt update && apt full-upgrade -y
# AlmaLinux 9
dnf upgrade --refresh -yUbuntu ya da Debian güncelleme sırasında değiştirilmiş bir yapılandırma dosyası (örneğin sshd_config) için soru sorarsa, emin değilseniz kurulu yerel sürümü koruyan varsayılan seçeneği kabul edin. Çekirdek ya da temel kitaplıklar güncellendiyse yeniden başlatma gerekip gerekmediğini kontrol edin:
# Ubuntu / Debian: dosya varsa yeniden başlatma gerekir
cat /var/run/reboot-required 2>/dev/null
# AlmaLinux 9 (dnf-plugins-core paketi gerekir)
dnf needs-restarting -r
# Gerekiyorsa
systemctl rebootÖmrü dolmuş bir sürüm (CentOS 7/8, Ubuntu 20.04, Debian 10 gibi) artık güvenlik düzeltmesi almaz. Uygulamanız izin veriyorsa sunucu henüz boşken yeniden kurulumla desteklenen bir LTS sürüme geçin. Sonraki güncellemeler için otomatik güvenlik güncellemeleri rehberine bakın.
Erişimi güvenceye alın
Sudo yetkili kullanıcı
Günlük işleri root yerine sudo yetkili ayrı bir kullanıcıyla yapmak, yanlış bir komutun etkisini sınırlar ve günlüklerde kimin ne yaptığını ayırt etmeyi kolaylaştırır. Örnekteki deploy yerine kendi kullanıcı adınızı yazın.
# Ubuntu / Debian
adduser deploy
usermod -aG sudo deploy
# AlmaLinux 9
useradd -m -G wheel deploy
passwd deploy
# Doğrulama
id deploySSH anahtarı ve parola girişini kapatma
Kendi bilgisayarınızda bir ed25519 anahtar çifti üretin ve açık anahtarı sunucuya taşıyın. Özel anahtarı (id_ed25519) hiçbir yere kopyalamayın; sunucuya yalnız .pub uzantılı açık anahtar gider.
# Kendi bilgisayarınızda (macOS, Linux)
ssh-keygen -t ed25519 -C "dizustu-2026"
ssh-copy-id deploy@203.0.113.10
# Yeni bir terminalde test edin: parola sorulmamalı
ssh deploy@203.0.113.10
sudo -vWindows'ta ssh-copy-id bulunmaz; aynı işi PowerShell'de şöyle yapabilirsiniz:
# Windows 10/11 PowerShell: ssh-copy-id yerine
ssh-keygen -t ed25519 -C "dizustu-2026"
Get-Content $env:USERPROFILE\.ssh\id_ed25519.pub | ssh deploy@203.0.113.10 "mkdir -p ~/.ssh && chmod 700 ~/.ssh && cat >> ~/.ssh/authorized_keys && chmod 600 ~/.ssh/authorized_keys"Açık anahtarı panelin SSH Anahtarları aracıyla da ekleyebilirsiniz. Araç yalnız Linux'ta çalışır, en fazla 20 anahtar kabul eder ve ssh-ed25519 ya da ssh-rsa ile başlayan tek satırlık OpenSSH açık anahtarını ister. Panel anahtarı VMware Tools üzerinden yazar; ekledikten sonra yeni bir terminalde parolasız bağlanabildiğinizi doğrulayın.
Anahtarla giriş çalıştıktan sonra parolayla girişi kapatın. Kısaca: /etc/ssh/sshd_config.d/00-hardening.conf dosyasını oluşturun, sözdizimini test edin ve servisi yeniden yükleyin. Dosya adının 00 ile başlaması önemlidir; OpenSSH bir ayar için ilk okuduğu değeri kullanır ve bazı şablonlardaki 50-cloud-init.conf gibi dosyalar parolayla girişi açık tutabilir.
cat > /etc/ssh/sshd_config.d/00-hardening.conf <<'EOF'
PasswordAuthentication no
KbdInteractiveAuthentication no
PermitRootLogin prohibit-password
EOF
# Sözdizimi testi ve etkin değerler
sshd -t && sshd -T | grep -Ei 'passwordauthentication|permitrootlogin'
# Ubuntu / Debian
systemctl reload ssh
# AlmaLinux 9
systemctl reload sshdAçık oturumunuzu kapatmadan yeni bir terminalden giriş yapmayı deneyin. Ayrıntılar ve sık hatalar SSH anahtarıyla giriş rehberinde. Parolayla SSH girişini kapatmak panel araçlarını bozmaz; panel sunucuya SSH ile değil, VMware Tools üzerinden bağlanır.
Root parolasını panelden değiştirin
Teslim parolası e-postada ya da tarayıcı geçmişinde iz bırakmış olabilir; ilk gün değiştirin. Bunu sunucu içinde passwd komutuyla değil, panelin Root Parolasını Sıfırla aracıyla yapın. Panel bu işlem için sunucuya kayıtlı parolayla girer. Parolayı sunucu içinden değiştirirseniz panel artık giremez ve sonraki sıfırlama denemesi "Kayıtlı parola ile sunucuya giriş yapılamadı" hatasıyla sonuçlanır.
Linux'ta parola 8–128 karakter olabilir. Windows'ta en az 8 karakter ve büyük harf, küçük harf, rakam ve sembolden en az üçü gerekir. Uzun ve rastgele bir parola üretip bir parola yöneticisinde saklayın. Sudo kullanıcınızın parolasını sunucu içinde passwd deploy ile belirlemeniz sorun yaratmaz; panelin kullandığı kayıtlı parola root (Windows'ta Administrator) hesabına aittir.
Parolanızı, kart bilgilerinizi ya da tek kullanımlık kodlarınızı destek talebinde, canlı destekte veya e-postada paylaşmayın. Destek ekibimiz bu bilgileri istemez.
Sunucu adı, saat dilimi ve saat eşitleme
Sunucu adını (hostname) panelin Sunucu Adı Değiştir aracıyla ayarlayın. Yalnız küçük harf, rakam, tire ve nokta kullanılabilir. sunucu1.alanadi.com gibi tam nitelikli bir ad (FQDN) seçin ve alan adınızın DNS bölgesine bu ad için sunucu IP'nizi gösteren bir A kaydı ekleyin; kontrol panelleri ve e-posta yazılımları bu eşleşmeyi bekler. Windows'ta aynı araç bilgisayar adını değiştirir ve sunucu yeniden başlar. Ayrıntılar IP adresleri, hostname ve DNS ayarları rehberinde.
Saat dilimi, günlüklerin, cron görevlerinin ve uygulama zaman damgalarının nasıl okunacağını belirler. Türkiye saatine geçmek ve sonucu görmek için:
timedatectl set-timezone Europe/Istanbul
timedatectl
hostnamectltimedatectl çıktısında System clock synchronized: yes ve NTP service: active görmelisiniz. Eşitleme kapalıysa timedatectl set-ntp true ile açın. Ubuntu 24.04 ve Debian genellikle systemd-timesyncd, AlmaLinux chrony kullanır; ayrıntıyı sırasıyla timedatectl timesync-status ve chronyc tracking gösterir. Birden fazla sunucu yönetiyorsanız hepsinde UTC kullanmak da geçerli bir tercihtir; önemli olan tutarlılıktır. Windows sunucuda aynı ayar:
Set-TimeZone -Id 'Turkey Standard Time'
w32tm /query /statusGüvenlik duvarı ve dinleyen servisler
Önce sunucuda hangi servislerin dışarıyı dinlediğine bakın, sonra yalnız gerekenlere izin veren bir güvenlik duvarı kurun. Sıra önemlidir: SSH'ye izin vermeden güvenlik duvarını etkinleştirirseniz kendi bağlantınızı kesersiniz.
# Dışarıyı dinleyen TCP/UDP portları ve süreçler
ss -tulpn
# Ubuntu / Debian (UFW; Debian'da önce: apt install ufw)
ufw allow OpenSSH
ufw enable
ufw status verbose
# AlmaLinux 9 (firewalld)
systemctl enable --now firewalld
firewall-cmd --permanent --add-service=ssh
firewall-cmd --reload
firewall-cmd --list-allPort seçimi, IP'ye özel kurallar ve Docker'ın kuralları atlaması gibi tuzaklar için UFW ve firewalld rehberine bakın. SSH'ye yönelik parola denemelerini yavaşlatmak için ardından Fail2ban kurabilirsiniz. Kendinizi dışarıda bırakırsanız ağdan bağımsız çalışan VNC Konsol ile kuralı düzeltebilirsiniz.
VMware Tools'a dokunmayın
Tüm sunucular VMware ESXi üzerinde çalışır. Paneldeki güvenli kapatma, parola sıfırlama, sunucu adı, ağ ve DNS ayarı, ek IP, SSH anahtarı ve disk büyütme işlemleri sunucu içindeki VMware Tools (Linux'ta open-vm-tools) üzerinden yapılır. Sunucu kapalıyken ya da Tools çalışmıyorken kaydettiğiniz değişiklikler, sunucu açılıp Tools çalıştığında uygulanır. Güç işlemlerinin Tools ile ilişkisi güç işlemleri rehberinde anlatılıyor.
open-vm-tools paketini kaldırmayın, servisini durdurmayın ya da maskelemeyin. Paket temizliği yaparken (apt autoremove, dnf remove) kaldırılacaklar listesinde open-vm-tools görürseniz işlemi onaylamayın.
# Ubuntu / Debian
systemctl status open-vm-tools --no-pager
# AlmaLinux 9
systemctl status vmtoolsd --no-pager
# Sürüm (tüm Linux dağıtımlarında)
vmware-toolbox-cmd -v
# Panel işlemlerinin sunucu içindeki günlüğü
tail -n 50 /var/log/wisecp-task.logWindows'ta servisin adı VMTools'tur; PowerShell'de Get-Service VMTools ile durumunu görebilirsiniz. Panel işlemlerinin Windows'taki günlüğü C:\Windows\Temp\wisecp-task.log dosyasındadır.
İlk temiz snapshot ve yedek planı
Sistem güncel, erişim güvenli ve temel ayarlar tamamken panelin Anlık Görüntüler aracıyla ilk snapshot'ı alın. Adı ne zaman ve neden alındığını anlatsın, örneğin temiz-kurulum-2026-11-21. Aynı anda en fazla 2 snapshot tutulabilir ve disk büyütme ile sunucu taşıma öncesinde snapshot'ların silinmesi gerekir. Snapshot'ı uzun süre tutmak disk performansını düşürür; onu birkaç günlük bir geri dönüş noktası olarak düşünün. Ayrıntılar snapshot rehberinde.
Snapshot yedek değildir: sunucuyla aynı depolamada durur ve sunucu silinirse onunla birlikte gider. Paketiniz açıkça yedek içermiyorsa verilerinizin yedeği sizin sorumluluğunuzdadır. restic ile yedekleme stratejisi rehberiyle sunucu dışına otomatik ve şifreli yedek kurun, kapsam için Yedekleme ve Veri Saklama Politikası'nı okuyun.
Özet: 30 dakikalık kontrol listesi
Süreler yaklaşıktır.
| Adım | Komut ya da panel aracı | Süre |
|---|---|---|
| 1. Bağlantı bilgilerini alın, bağlanın | Bağlantı Bilgileri, ssh root@IP | 2 dk |
| 2. Sistemi güncelleyin | apt full-upgrade / dnf upgrade | 5–10 dk |
| 3. Sudo kullanıcısı oluşturun | adduser + usermod -aG sudo / useradd -G wheel | 2 dk |
| 4. SSH anahtarı ekleyin, parola girişini kapatın | SSH Anahtarları, ssh-copy-id, 00-hardening.conf | 5 dk |
| 5. Root parolasını değiştirin | Root Parolasını Sıfırla | 1 dk |
| 6. Sunucu adını ve saati ayarlayın | Sunucu Adı Değiştir, timedatectl | 3 dk |
| 7. Güvenlik duvarını kurun | ufw / firewall-cmd | 5 dk |
| 8. VMware Tools'u kontrol edin | systemctl status open-vm-tools | 1 dk |
| 9. İlk snapshot'ı alın | Anlık Görüntüler | 2 dk |
| 10. Yedeği planlayın | restic ile harici yedek | ayrıca planlayın |
Sunucu yük almaya başladığında kaynak izleme rehberini, kaynak yetmezse kaynak yükseltme rehberini izleyin.
Sık sorulan sorular
Root parolasını passwd ile değiştirdim, panelden sıfırlama hata veriyor. Ne yapmalıyım?
SSH ya da VNC Konsol ile sunucuya girip root parolasını yeniden Bağlantı Bilgileri kartında görünen parolaya çevirin, ardından değişikliği panelden yapın. Eski parolayı bilmiyorsanız destek talebi açın; parolanızı mesajda paylaşmayın.
Bir süre sonra REMOTE HOST IDENTIFICATION HAS CHANGED uyarısı alıyorum. Neden?
İşletim sistemini yeniden kurduysanız sunucunun host anahtarı değişmiştir ve uyarı beklenir; ssh-keygen -R 203.0.113.10 ile eski kaydı silip yeniden bağlanın. Yeniden kurulum yapmadıysanız bağlanmayın ve parmak izini VNC Konsol'dan doğrulayın.
Swap alanı eklemeli miyim?
Önce swapon --show ile şablonda swap olup olmadığına bakın. Küçük bir swap dosyası ani bellek dalgalanmalarında bellek yetersizliği (OOM) kapanmalarını önler ama RAM'in yerini tutmaz; ayrıntılar swap rehberinde.
İlgili yazılar
- SSH anahtarıyla giriş ve parola ile girişi kapatma
- UFW ve firewalld ile Linux güvenlik duvarı kurulumu
- Anlık görüntü (snapshot) ile riskli değişikliklerden önce geri dönüş noktası alın
- Sunucu yedekleme stratejisi: 3-2-1 kuralı, restic ile harici yedek ve veritabanı dökümü
- IP adresleri, ek IPv4, sunucu adı (hostname) ve DNS çözümleyici ayarları
Geri bildiriminiz için teşekkürler!