Windows Server bakımı: güncellemeler, Defender ve performans kontrolü
Bu rehber, Windows Server sunucunuz için haftalık ve aylık bir bakım rutini kurar: güncellemeleri planlı uygulamayı, Microsoft Defender'ı ve güvenlik duvarını denetlemeyi, performans, disk ve saat sorunlarını PowerShell komutlarıyla erkenden yakalamayı adım adım anlatır.
Bakım rutini: haftalık ve aylık kontroller
Windows Server'da sorunlar çoğu zaman birikerek ortaya çıkar: ertelenen bir yeniden başlatma, dolmaya yaklaşan C: sürücüsü, haftalardır güncellenmeyen virüs tanımları. Hostimor sanal sunucuları yönetimsiz hizmettir; işletim sistemi bakımı size aittir (Hizmet Kapsamı ve Destek Koşulları). Aşağıdaki tabloyu takviminize ekleyin.
| Sıklık | Kontrol | Araç veya komut |
|---|---|---|
| Haftalık | Bekleyen güncellemeler ve yeniden başlatma ihtiyacı | Windows Update, Test-Path ile RebootRequired anahtarı |
| Haftalık | Defender durumu, virüs tanımlarının yaşı ve son tespitler | Get-MpComputerStatus, Get-MpThreatDetection |
| Haftalık | Sistem ve Uygulama günlüklerindeki kritik hatalar | Get-WinEvent |
| Haftalık | C: sürücüsündeki boş alan | Get-PSDrive C |
| Aylık | Snapshot alıp aylık güncellemeleri kurma, planlı yeniden başlatma | Anlık Görüntüler, Windows Update veya sconfig |
| Aylık | Bileşen deposu ve geçici dosya temizliği | Dism.exe, cleanmgr |
| Aylık | CPU, bellek ve disk gecikmesi eğilimi | Görev Yöneticisi, resmon, Get-Counter |
| Aylık | Güvenlik duvarı profilleri, RDP kuralları ve Defender dışlamaları | Get-NetFirewallProfile, Get-MpPreference |
| Aylık | Saat eşitlemesi ve VMware Tools hizmeti | w32tm, Get-Service VMTools |
| Aylık | Yedekten örnek bir geri yükleme denemesi | Kullandığınız yedekleme aracı |
Komutları yönetici olarak çalışan bir PowerShell penceresinde çalıştırın. Microsoft güvenlik güncellemelerini her ayın ikinci salı günü yayımlar; aylık bakımı bu tarihten birkaç gün sonraya koymak, sorunlu bir güncelleme çıkarsa duyulmasına zaman tanır.
Windows Update: güncellemeleri planlı uygulayın
Ayarlar, sconfig ve güncelleme geçmişi
Masaüstü deneyimli (Desktop Experience) sunucularda güncellemeleri Ayarlar uygulamasının Windows Update bölümünden yönetin; bu bölüm Windows Server 2016–2022'de Güncelleştirme ve Güvenlik altında, 2025'te ana menüde, 2012 R2'de ise Denetim Masası'ndadır. Komut satırında sconfig yazın: Windows Update ayarı seçeneği otomatik, yalnızca indir veya el ile kipini belirler, güncellemeleri yükleme seçeneği bekleyenleri kurar. Menü numaraları sürüme göre değiştiği için seçeneği adından bulun (Microsoft'un sconfig belgesi). Son güncellemeleri ve bekleyen yeniden başlatmayı şöyle görürsünüz:
$wu = 'HKLM:\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\WindowsUpdate\Auto Update\RebootRequired'
$cbs = 'HKLM:\SOFTWARE\Microsoft\Windows\CurrentVersion\Component Based Servicing\RebootPending'
(Test-Path $wu) -or (Test-Path $cbs)
Get-HotFix | Sort-Object InstalledOn -Descending | Select-Object -First 5 HotFixID, Description, InstalledOnÜçüncü satır True döndürüyorsa yeniden başlatma bekleyen güncellemeler vardır; bunu uzun süre bırakmayın, sonraki güncellemelerin kurulmasını da engelleyebilir.
Etkin saatler ve planlı yeniden başlatma
Windows, etkin saatler (active hours) içinde güncelleme nedeniyle kendiliğinden yeniden başlamaz. Etkin saatleri yoğun zaman diliminizi kapsayacak şekilde ayarlayın ve yeniden başlatmayı kendiniz planlayın. Aşağıdaki görev sunucuyu ertesi gün 03.30'da bir dakikalık uyarıyla yeniden başlatır:
# Ertesi gün 03:30 için tek seferlik yeniden başlatma görevi
$when = (Get-Date).Date.AddDays(1).AddHours(3).AddMinutes(30)
$trigger = New-ScheduledTaskTrigger -Once -At $when
$action = New-ScheduledTaskAction -Execute 'shutdown.exe' -Argument '/r /t 60'
Register-ScheduledTask -TaskName 'Planli-Yeniden-Baslatma' -Trigger $trigger -Action $action -User 'SYSTEM' -RunLevel Highest -Force
Get-ScheduledTask -TaskName 'Planli-Yeniden-Baslatma' | Get-ScheduledTaskInfoSunucu açıldıktan sonra görevi Unregister-ScheduledTask -TaskName 'Planli-Yeniden-Baslatma' -Confirm:$false ile silin. Müşteri panelindeki Sunucuyu Yeniden Başlat aracını da kullanabilirsiniz: VMware Tools çalışıyorsa Windows'u düzgün biçimde yeniden başlatır, çalışmıyorsa donanımsal sıfırlama yapar. Bu yüzden önce VMTools hizmetinin çalıştığını doğrulayın (güç işlemleri rehberi).
Yeniden başlatma sırasında "Güncelleştirmeler üzerinde çalışılıyor" ekranı uzun sürebilir. Bu aşamada Zorla Kapat ya da Donanımsal Sıfırla kullanmayın; yarım kalan bir güncelleme sistemin açılmasını engelleyebilir. RDP bu sırada bağlanmaz; ilerlemeyi VNC Konsol ile izleyin.
Büyük güncellemeden önce snapshot alın
Aylık toplu güncelleştirme (cumulative update) ya da yeni bir sunucu rolü öncesinde Anlık Görüntüler aracıyla bir geri dönüş noktası alın. Aynı anda en fazla 2 snapshot tutulabilir; snapshot'lar zamanla büyür ve varken disk büyütülemez, bu yüzden güncellemeyi doğruladıktan sonra silin. Snapshot yedeğin yerine geçmez (snapshot rehberi).
Microsoft Defender ve güvenlik duvarı
Microsoft Defender Virüsten Koruma, Windows Server 2016 ve sonraki sürümlerde yerleşik gelir. Windows Server 2012 R2'de yerleşik değildir ve aşağıdaki cmdlet'ler orada bulunmaz.
Durum, tanım güncellemesi ve tarama
Get-MpComputerStatus | Select-Object AMServiceEnabled, AntivirusEnabled, RealTimeProtectionEnabled, AntivirusSignatureLastUpdated, AntivirusSignatureAge, QuickScanEndTime
Update-MpSignature
Start-MpScan -ScanType QuickScan
Get-MpThreatDetection | Select-Object -First 10 InitialDetectionTime, ThreatID, ActionSuccess, Resources
Get-MpThreat | Select-Object ThreatName, SeverityID, IsActiveAntivirusEnabled ve RealTimeProtectionEnabled değerleri True olmalıdır. AntivirusSignatureAge virüs tanımlarının kaç günlük olduğunu gösterir; birkaç günü geçiyorsa dışarıya HTTPS bağlantısını ve Windows Update hizmetini kontrol edin. Get-MpThreatDetection çıktısındaki ActionSuccess temizlemenin başarılı olup olmadığını, Get-MpThreat tehdidin adını ve önem derecesini gösterir.
Dışlamaları yalnızca gerektiğinde ekleyin
Veritabanı dosyaları gibi sık değişen büyük dosyalar taramayı yavaşlatabilir ve yazılım üreticisi bazı dizinlerin dışlanmasını (exclusion) önerebilir. Windows Server 2016 ve sonrası, kurulu rollere göre bazı dışlamaları zaten kendiliğinden uygular. Elle dışlamayı yalnızca gerektiğinde ve dar kapsamla ekleyin; dışlanan her dizin zararlı yazılım için bir kör noktadır.
# Yalnızca gerekçesi olan, dar kapsamlı bir dizin için
Add-MpPreference -ExclusionPath 'C:\SQLData'
# Mevcut dışlamaları listeleyin
Get-MpPreference | Select-Object -ExpandProperty ExclusionPath
# Artık gerekmiyorsa kaldırın
Remove-MpPreference -ExclusionPath 'C:\SQLData'Sunucuyu ele geçiren saldırganlar, kendi dosyaları taranmasın diye çoğu zaman Defender dışlaması ekler. Aylık bakımda dışlama listesini gözden geçirin; tanımadığınız bir kayıt görürseniz sunucu ele geçirildiğinde izlenecek adımlara bakın.
Güvenlik duvarı profilleri
Windows Defender Güvenlik Duvarı'nın Domain, Private ve Public profillerinin üçü de açık olmalıdır. Kurallar bağlantının bulunduğu profile göre uygulanır; hangi profilde olduğunuzu ikinci komut gösterir:
Get-NetFirewallProfile | Format-Table Name, Enabled
Get-NetConnectionProfile | Format-Table InterfaceAlias, NetworkCategory
Get-NetFirewallRule | Where-Object Name -like 'RemoteDesktop*' | Format-Table Name, Enabled, Profile
# Bir profil kapalıysa (önce RDP kurallarını doğrulayın):
Set-NetFirewallProfile -Profile Domain,Private,Public -Enabled TrueKapalı bir profili açmadan önce Uzak Masaüstü kurallarının o profilde etkin olduğunu doğrulayın; kilitlenirseniz VNC Konsol ile girip kuralı düzeltin. RDP erişimini IP adresiyle sınırlamak için RDP güvenliği rehberine bakın.
Performans kontrolü: CPU, bellek ve disk
Yavaşlıkta ilk bakılacak yer Görev Yöneticisi'dir (taskmgr): Performans sekmesi CPU, bellek, disk ve ağ kullanımını, Ayrıntılar sekmesi süreçleri gösterir. Kaynak İzleyicisi (resmon) hangi sürecin hangi dosyaya yazdığını ve hangi adrese bağlandığını da gösterir. Ölçümleri kayda geçirip karşılaştırmak için sayaçları PowerShell ile okuyun:
Get-Counter -Counter '\Processor(_Total)\% Processor Time', '\Memory\Available MBytes', '\LogicalDisk(C:)\% Free Space', '\PhysicalDisk(_Total)\Avg. Disk sec/Read' -SampleInterval 2 -MaxSamples 5Genel bir ölçü olarak, işlemci süresi uzun süre yüzde 80–90'ın üzerindeyse, kullanılabilir bellek toplam RAM'in yüzde 10'unun altına iniyorsa ya da disk okuma süresi sürekli 0,020 saniyeyi (20 ms) aşıyorsa darboğaz vardır; tek ölçüme değil, birkaç dakikalık örneklere bakın.
Performans sayaçlarının adları işletim sisteminin diline göre yerelleştirilir. Türkçe arayüzlü bir Windows'ta yukarıdaki İngilizce sayaç yolları "bulunamadı" hatası verebilir; bu durumda sayaçların yerel adlarını Performans İzleyicisi'nden (perfmon) alın ya da aşağıdaki dilden bağımsız CIM sorgularını kullanın.
Get-CimInstance Win32_PerfFormattedData_PerfOS_Processor -Filter "Name='_Total'" | Select-Object PercentProcessorTime
Get-CimInstance Win32_OperatingSystem | Select-Object @{Name='FreeMB'; Expression={[math]::Round($_.FreePhysicalMemory / 1KB)}}, @{Name='TotalMB'; Expression={[math]::Round($_.TotalVisibleMemorySize / 1KB)}}
Get-Process | Sort-Object CPU -Descending | Select-Object -First 10 Name, Id, CPU, @{Name='RAM_MB'; Expression={[math]::Round($_.WorkingSet64 / 1MB)}}CPU sütunu anlık yüzdeyi değil, süreç başladığından beri kullanılan toplam işlemci saniyesini gösterir; uzun süredir çalışan bir hizmetin başta olması bu yüzden doğaldır. Kaynaklar düzenli olarak yetmiyorsa uygulamanızı ayarlamayı ya da kaynak yükseltmeyi değerlendirin.
Sistem sağlığı: disk, saat, günlükler ve VMware Tools
Disk alanı
Get-PSDrive C kullanılan ve boş alanı gösterir. Windows'ta en çok yer kaplayan kaynaklardan biri, eski güncelleme bileşenlerinin tutulduğu bileşen deposudur (C:\Windows\WinSxS). Bu klasörü elle silmeyin; DISM ile temizleyin:
Get-PSDrive C
Dism.exe /Online /Cleanup-Image /AnalyzeComponentStore
Dism.exe /Online /Cleanup-Image /StartComponentCleanup
cleanmgr /sageset:1
cleanmgr /sagerun:1/AnalyzeComponentStore kazanılabilecek alanı raporlar. /ResetBase daha fazla yer açar ama kurulu güncellemelerin kaldırılmasını imkânsız kılar; yalnızca bilerek kullanın. Disk Temizleme'de /sageset:1 öğeleri seçtirir, /sagerun:1 seçimi uygular. Yer yine yetmiyorsa disk yükseltmesinden sonra C: sürücüsü, sunucu açık ve VMware Tools çalışırken otomatik genişletilir; snapshot varken disk büyütülemez ve sanal disk küçültülemez (kaynak yükseltme rehberi).
Saat ve saat dilimi
Yanlış saat; TLS sertifika hatalarına, zamanlanmış görevlerin yanlış zamanda çalışmasına ve günlüklerin karşılaştırılamamasına yol açar:
tzutil /g
Set-TimeZone -Id 'Turkey Standard Time'
w32tm /query /status
w32tm /query /source
# Kaynak "Local CMOS Clock" ise:
w32tm /config '/manualpeerlist:time.windows.com,0x8' /syncfromflags:manual /update
Restart-Service w32time
w32tm /resyncw32tm /query /source çıktısı Local CMOS Clock ise sunucu bir zaman kaynağıyla eşitlenmiyordur; son üç satır kaynağı ayarlar. Giden bağlantılara varsayılan olarak izin verildiğinden UDP 123 için ayrıca kural gerekmez. Windows Server 2012 R2'nin varsayılan PowerShell sürümünde Set-TimeZone bulunmaz; saat dilimini tzutil /s "Turkey Standard Time" ile ayarlayın.
Olay günlükleri
Olay Görüntüleyicisi'ndeki (eventvwr.msc) Sistem ve Uygulama günlükleri sorunların ilk izini taşır. Son yedi günün kritik ve hata kayıtlarını ve beklenmeyen kapanmaları şöyle listeleyin:
# Son 7 günün kritik (1) ve hata (2) kayıtları
Get-WinEvent -FilterHashtable @{LogName='System','Application'; Level=1,2; StartTime=(Get-Date).AddDays(-7)} -MaxEvents 30 -ErrorAction SilentlyContinue |
Format-Table TimeCreated, LogName, Id, ProviderName, LevelDisplayName -AutoSize
# Beklenmeyen kapanmalar ve yeniden başlatmayı kimin başlattığı
Get-WinEvent -FilterHashtable @{LogName='System'; Id=41,1074,6008} -MaxEvents 10 -ErrorAction SilentlyContinue |
Format-Table TimeCreated, Id, ProviderName, Message -Wrap41 (Kernel-Power) ve 6008 numaralı kayıtlar sunucunun düzgün kapatılmadan yeniden başladığını, 1074 ise yeniden başlatmayı hangi kullanıcının ya da sürecin başlattığını gösterir. Güncelleme hataları System günlüğünde WindowsUpdateClient kaynağıyla ve 20 numarasıyla görünür.
VMware Tools ve yedek
Panel araçlarının çoğu (güvenli kapatma, parola sıfırlama, sunucu adı, ağ ve ek IP ayarları, disk büyütme) VMware Tools üzerinden çalışır. VMTools hizmeti Running ve Automatic olmalıdır; durdurmayın, devre dışı bırakmayın, kaldırmayın. Panel işlemlerinin sunucu içindeki kaydı C:\Windows\Temp\wisecp-task.log dosyasındadır:
Get-Service VMTools | Select-Object Name, DisplayName, Status, StartType
Get-Content C:\Windows\Temp\wisecp-task.log -Tail 30Rutinin son adımı yedektir. Paketiniz açıkça içermiyorsa sunucu yedeği sizin sorumluluğunuzdadır (Yedekleme ve Veri Saklama Politikası). Windows Server Yedekleme özelliğini (Install-WindowsFeature Windows-Server-Backup) ya da restic'in Windows sürümünü kullanabilirsiniz; yedeği sunucunun dışında saklayın. Ayrıntılar için sunucu yedekleme stratejisi rehberine, siteleriniz için web sitesi yedekleme planına bakın.
Sık karşılaşılan sorunlar
| Belirti | Olası neden | Çözüm |
|---|---|---|
| Güncelleme aynı yüzdede takılıyor ya da sürekli başarısız oluyor | Bozuk sistem dosyaları veya güncelleme önbelleği | Aşağıdaki onarım adımlarını uygulayın; hata kodunu WindowsUpdateClient kaydından not edin |
| Yeniden başlatmada güncelleme ekranı çok uzun sürüyor | Büyük bir toplu güncelleştirme yapılandırılıyor | VNC Konsol ile izleyip bekleyin; Zorla Kapat ve Donanımsal Sıfırla kullanmayın |
| Güncellemelerden sonra C: sürücüsü doldu | Bileşen deposu ve indirme önbelleği büyüdü | /StartComponentCleanup ve Disk Temizleme; gerekirse disk yükseltmesi |
TiWorker.exe uzun süre yüksek CPU kullanıyor | Windows Modules Installer güncellemeleri hazırlıyor | Bitmesini bekleyin; günlerce sürüyorsa onarım adımlarını uygulayın |
MsMpEng.exe yüksek CPU veya disk kullanıyor | Defender taraması ya da çok sık değişen büyük dosyalar | Zamanlanmış taramayı Set-MpPreference ile yoğun olmayan bir saate taşıyın; gerekiyorsa dar kapsamlı dışlama ekleyin |
VMTools hizmeti durmuş | Hizmet elle durdurulmuş ya da başlatılamıyor | Start-Service VMTools; başlamıyorsa destek talebi açın |
Güncellemeler sürekli başarısız oluyorsa önce sistem dosyalarını onarın, sorun sürerse güncelleme önbelleğini sıfırlayın. Bu adımlardan önce bir snapshot almanızı öneririz:
# 1) Sistem dosyalarını onarın
Dism.exe /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
sfc /scannow
# 2) Sorun sürerse güncelleme önbelleğini sıfırlayın
Stop-Service wuauserv, bits -Force
Rename-Item C:\Windows\SoftwareDistribution SoftwareDistribution.old
Start-Service bits, wuauservSık sorulan sorular
Bu rehber Windows 10 Pro veya Windows 11 Pro şablonunda da geçerli mi?
Windows 10 Pro ve Windows 11 Pro şablonları masaüstü kullanımı içindir. Defender, güvenlik duvarı, performans ve olay günlüğü komutlarının çoğu orada da çalışır; sconfig ise yalnızca Windows Server'da vardır. Sürümünüzün güvenlik güncellemesi aldığını Microsoft'un ürün yaşam döngüsü sayfasından kontrol edin; Windows Server 2012 R2'nin ve Windows 10'un desteği sona ermiştir. Sistem seçiminde kararsızsanız Linux mu Windows mu sayfasına bakın.
Güncellemeleri otomatik mi kurmalıyım, elle mi?
Üretim sunucusunda güncellemeleri otomatik indirip kurulumu ve yeniden başlatmayı kendi bakım pencerenizde yapmak iyi bir dengedir: açıklar uzun süre açık kalmaz, sunucu da beklenmedik anda yeniden başlamaz. Güncellemelerin bir aydan fazla birikmesine izin vermeyin.
Defender'ın yanına ayrı bir antivirüs kurmalı mıyım?
Çoğu sunucu için Defender yeterli bir başlangıçtır. Başka bir antivirüs kuracaksanız iki gerçek zamanlı tarayıcıyı birlikte çalıştırmayın: Windows Server'da Defender, başka bir ürün kurulunca her zaman kendiliğinden devre dışı kalmaz; ürünün yönergesine göre pasif kipe alın ya da kaldırın.
İlgili yazılar
Geri bildiriminiz için teşekkürler!